51 - سپس سيئات اعمالشان به آنها رسيد ، و ظالمان اين گروه ( اهل مكه ) نيز به زودى گرفتار سيئات اعمالى كه انجام داده‌اند خواهند شد ، و هرگز نمىتوانند از چنگال عذاب الهى بگريزند . 52 - آيا آنها ندانستند كه خداوند روزى را براى هر كس بخواهد گسترده يا تنگ مىسازد ؟ در اين آيات و نشانه هايى است براى گروهى كه ايمان مىآورند . تفسير : در سختيها به ياد خدا هستند ، اما . . . باز در اينجا موضوع سخن افراد بىايمان و ظالمانند ، و چهره ديگرى از چهره‌هاى زشت آنها را منعكس مىكند . نخست مىفرمايد : « هنگامى كه انسان را زيان و ضررى ( و درد و رنج و فقرى ) برسد براى حل مشكلش ما را مىخواند » ( * ( فَإِذا مَسَّ الإِنْسانَ ضُرٌّ دَعانا ) * ) . همان انسانى كه طبق آيات گذشته از شنيدن نام خداوند يگانه مشمئز مىشد ، آرى همان انسان به هنگام گرفتارى در تنگناى حوادث به سايه لطف الهى پناه مىبرد . اما آن هم موقتى است « هنگامى كه به او نعمتى از ناحيه خود عطا كنيم و درد و رنجش را بر طرف سازيم لطف و عطاى ما را به دست فراموشى مىسپارد ، و مىگويد : اين نعمت را خودم دست و پا كردم ، و بر اثر لياقت و كاردانى خودم بوده » ( * ( ثُمَّ إِذا خَوَّلْناه نِعْمَةً مِنَّا قالَ إِنَّما أُوتِيتُه عَلى عِلْمٍ ) * ) ( 1 ) . نمونه اين سخن همان است كه قرآن در آيه 78 سوره قصص از زبان قارون

--> ( 1 ) « خول » از ماده « تخويل » به معنى اعطا و بخشش و تفضل است و در ذيل آيه 8 همين سوره زمر شرح بيشترى در باره اين لغت داشته‌ايم - ضمير « اوتيته » با اينكه به نعمت بازمىگردد ، به صورت مذكر آمده چرا كه منظور از آن « شىء من النعمة » يا « قسم من النعمة » مىباشد .